به یاد استاد جواد معروفی

[سید نظام الدین دلفانی]

• جواد معروفی
فرزند استاد موسی معروفی
متولد : ۱۲۹۱ - تهران
وفات : ١٦/٩/١٣٧٠


آخرین مصاحبه استاد جواد معروفی




» نواختن ساز را در چه سنی شروع کردین؟

بعداز اتمام تحصیلات ابتدایی، موسیقی را نزد کلنل وزیری آغاز کردم. ساز من در ابتدا تار بود ولی

بعدا به پیانو علاقه مند شدم و به آن رو آوردم. بعد از مدتی که نزد آقای کلنل کار کردم خواستم

بیشتر روی موسیقی کلاسیک اروپایی کار کنم و نزد خانم خالاتیان رفتم. بعدا که سرود وارد

موسیقی مدارس شد، بنده سالها در مدارس تدریس موسیقی می کردم.

» چه سالی؟

سال 1311.

» در چه سنی تار را کنار گذاشتید و به پیانو پرداختید؟

ده، دوازده سال بیشتر نداشتم. مدتها پیش خانم خالاتیان رفتم. پیش استادم کلنل وزیری هم کار

کردم. ایشان هم موسیقی کلاسیک تدریس می کرد، ولی چون خانم خالاتیان از نظر کار موسیقی

کلاسیک دیپلم کنسرواتوار برلین و پاریس بود این بود که من پیش ایشان کار کردم و تمام

قطعات موسیقی کلاسیک اروپایی از قبیل کارهای موتزارت، بتهوون، شوبرت را زدم و بعدا تمام

نوکتورنها و پرلودهای شوپن را نزد ایشان کار کردم، حتا اتودهای مفصل را.

» ایشان خصوصی تدریس می کرد یا در هنرستان؟

خانم خالاتیان در هنرستان تدریس می کرد.

» همان هنرستانی که وزیری درست کرده بود؟

نه، هنرستانی که در قدیم معروف بود به مدرسه موسیقی ملی.

» مدیر آن کی بود؟

سالار معزز. در مدرسه دارالفنون در چند اتاق موسیقی تدریس می کردند، بیشتر هم موسیقی

نظام بود. بعداً این مدرسه موسیقی را به آقای کلنل دادند و ایشان در سال 1307 رئیس مدرسه

عالی موسیقی شدند.

» شما نزد خانم خالاتیان بیشتر تئوری آموختین؟

اوایل نزد ایشان پیانو آموختم. پیانوی او خوب بود.

» عکسی از شما در کتاب " سرگزشت موسیقی ایران" نوشته روح الله خالقی هست که پیانو می

زنید.

بله، بعدها در هنرستان تئوری موسیقی و سلفژ

(Solfege) درس دادم. از بدو تاسیس رادیو در سال 1319 در آنجا هم مشغول شدم. در آن موقع

سنی نداشتم ولی هم نوازنده پیانو بودم و هم رهبر ارکستر شماره یک. سال اولی که رادیو

تاسیس شد، در اولین ارکستر رادیو این نوازنده ها بودند : صبا ، حبیب سماعی ، حسین تهرانی

، مرتضی نی داوود و خود من. بعدها که برنامه گلها تاسیس شد من رهبر ارکستر آن شدم و

نوازنده پیانو و سولیست هم بودم. برای ارکستر گلها هم قطعاتی تنظیم می کردم.

بعد از این که علینقی وزیری هنرستان موسیقی را ترک کرد وضع تدریس موسیقی چه شد؟ آیا

دولتی بود؟



بله جنبه دولتی داشت. بعد از این که آقای کلنل هنرستان را ترک کردند، ریاست هنرستان را آقای

غلامحسین مین باشیان که سرهنگ ارتش بود به عهده گرفت. بعداً در سال 1321 که مدرسه

عالی موسیقی توسعه یافت و جزو اداره موسیقی کشور شد ، این اداره را به آقای وزیری دادند.

سالهایی که ایشان ریاست داشتند، موسیقی ایرانی هم تدریس می شد.

» از چه سالی دو هنرستان پیدا کردیم، هنرستان عالی موسیقی و هنرستان موسیقی ملی؟

تقریباً در سال 1324 . من در آنجا هم پیانو هم سلفژ و هم دیکته موسیقی تدریس می کردم.

» با روح الله خالقی هم کار می کردید؟

در مدرسه عالی موسیقی وزیری با خالقی همکلاس شدم. دوره های کلاس آقای وزیری را با هم

دیدیم و سبکمان در آهنگسازی یکی بود. بعدها خالقی هنرستان موسیقی ملی را تاسیس کرد

و برای موسیقی ایرانی خیلی زحمت کشید. من هم در این هنرستان تدریس می کردم.

شما در ایران از معدود کسانی هستید که برای شاگردانتان قعاتی تالیف کردید که معروفترین آن

خوابهای طلایی است

.

سال چاپ آن دقیقاً یادم نیست. الان شاگردهای من از این کتابها استفاده می کنند. متدی هم

برای ردیف موسیقی ایرانی روی پیانو نوشته ام که امیدوارم بزودی چاپ شود

.
» مبنای این ردیف ، ردیف پدرتان موسی معروفی است؟

بله اصل این ردیف متعلق به آقا حسینقلی، میرزا عبدلله و درویش خان است.

یکی از اصول موسیقی ما بدیهه نوازی است. شما از کی به شاگرد اجازه می دهید بدیهه نوازی

کند؟

موسیقی ایرانی را وقتی به شاگرد درس می دهیم که دست روان داشته باشد و موسیقی

کلاسیک را زده باشد. چون موسیقی کلاسیک دست را روان می کند و نت خوانی را قوی می کند.

بعداً موسیقی ایرانی به او درس می دهیم، چون موسیقی ایرانی تکنیک مفصلی دارد.

» کدامیک از شاگردان شما که زیاد هم بوده اند سبک شما را بهتر اجرا می کنند؟

سبک من را انوشیروان روحانی ، اردشیر روحانی ، افلیا پرتو ، مهین زرین پنجه و ساسان محبی

خوب می نوازند. آنها شاگردان خوب من بوده‏اند.

» معلمان زیادی موسیقی را از راه گوش به شاگرد می آموخته اند. شما با این روش موافقید؟

نه. بدون نت اصلاْ نمی شود. شاگرد باید مدتها موسیقی کلاسیک زده باشد تا دستش راه بیفتد و

بعد موسیقی ایرانی بنوازد